Vredesconferentie van Parijs (1919)
Na vier jaar van ongekende verwoesting komt er op 11 november 1918 een einde aan de Eerste Wereldoorlog met de ondertekening van de wapenstilstand. Pas tijdens de Vredesconferentie in Parijs, die op 18 januari 1919 begint, start de formele beëindiging van de oorlog. Er liggen vijf verdragen op tafel, één voor elk verslagen land. Deze verdragen leggen ook de kiem voor diepe spanningen die de wereld nog decennialang tekenen.
Historgraphic brengt dit keerpunt in de geschiedenis tot leven in een heldere en visueel gestructureerde infographic. De complexe gebeurtenissen en gevolgen komen samen in overzichtelijke blokken die antwoord geven op drie centrale vragen:
- Welke verdragen komen voort uit de Vredesconferentie?
- Hoe ziet de nieuwe kaart van Europa eruit?
- Welke gevolgen hebben de verdragen voor de rest van de wereld?
Hoofdrolspelers bij de onderhandelingen
De belangrijkste hoofdrolspelers bij de Vredesconferentie in Parijs zijn de ‘Grote Vier’: de Verenigde Staten (Woodrow Wilson), Frankrijk (Georges Clemenceau), Groot-Brittannië (David Lloyd George) en Italië (Vittorio Orlando). Zij hebben de meeste zeggenschap en bepalen de inhoud van de verdragen. (Italië verlaat de conferentie later uit onvrede over de resultaten, maar blijft formeel deel van de Grote Vier.)
Voor elk verslagen land een verdrag
Tijdens de conferentie sluiten de geallieerden afzonderlijke verdragen met elk verslagen land. De verdragen dragen de naam van de plaats waar ze worden ondertekend:
- Duitsland krijgt het Verdrag van Versailles (1919)
- Oostenrijk het Verdrag van Saint-Germain (1919)
- Hongarije het Verdrag van Trianon (1920)
- Bulgarije het Verdrag van Neuilly (1919)
- Turkije het Verdrag van Sèvres (1920), later vervangen door het Verdrag van Lausanne (1923).
De geallieerden vinden het nodig om per land een apart verdrag te maken, omdat elk verliezend land een andere positie en situatie heeft binnen Europa. Elk verdrag regelt onder meer de nieuwe grenzen, herstelbetalingen, ontwapening en de erkenning van verantwoordelijkheid voor de oorlog door het betreffende land.
De nieuwe kaart van Europa in 1919
Na de nederlaag van de Centrale Mogendheden (Triple Alliance) in 1918 vallen oude rijken uiteen en ontstaan nieuwe staten. De verliezers van de oorlog verliezen grote stukken grondgebied. Op voormalig Russisch grondgebied ontstaan of herstellen zich staten zoals Finland, Estland, Letland, Litouwen en Polen. Oostenrijk-Hongarije valt uiteen in Oostenrijk, Hongarije, Tsjecho-Slowakije en Joegoslavië. Duitsland moet land afstaan aan Polen, Tsjecho-Slowakije, Litouwen, België en Frankrijk. Ook Roemenië, Griekenland en Italië breiden hun grenzen uit. Deze hertekening van Europa legt de basis voor de spanningen die uiteindelijk leiden tot de Tweede Wereldoorlog.
Gevolgen in de rest van de wereld
In Oost-Europa ontstaan nieuwe staten met etnische spanningen, grensconflicten en minderheidsproblemen. In Afrika en het Midden-Oosten verdelen de Europese machten voormalige gebieden van de Centrale Mogendheden in mandaatgebieden onder toezicht van de Volkenbond. Dit leidt tot opstanden en langdurige conflicten – onder andere in Irak, Syrië, Palestina en verschillende Afrikaanse landen. In Azië zorgt het toekennen van voormalige Duitse gebieden aan Japan en het negeren van Chinese belangen voor nationale onrust. Dit versterkt de rivaliteit in de regio en leidt onder meer tot de May Fourth Movement in China en tot Japanse expansie in de Stille Oceaan.
Paleis van Versailles
De Vredesconferentie vindt plaats in het Paleis van Versailles, in de beroemde Spiegelzaal. Deze locatie heeft een sterke symbolische betekenis. De Franse premier Georges Clemenceau kiest deze plek bewust: in 1871, na de Frans-Duitse Oorlog, roepen de Duitsers hier het Duitse Keizerrijk uit – een pijnlijke vernedering voor Frankrijk. Door het vredesverdrag juist op dezelfde plek te ondertekenen, laat Frankrijk zien dat de rollen zijn omgedraaid. Nu neemt Frankrijk revanche op Duitsland. Ook de datum is symbolisch: precies vijf jaar na de moord op Franz Ferdinand, het begin van de Eerste Wereldoorlog. Zo wordt Versailles een beladen locatie die de Franse macht en het prestige benadrukt en het belang van het verdrag extra benadrukt.
–
Disclaimer: Deze content is met zorg samengesteld op basis van de genoemde bronnen. Hoewel gestreefd is naar nauwkeurigheid en volledigheid, kan geen garantie worden gegeven dat de informatie geheel foutloos of volledig is. Interpretatie en historische duiding kunnen verschillen. Voor wetenschappelijk onderzoek of officiële doeleinden wordt aangeraden de oorspronkelijke bronnen te raadplegen.
Lees- & kijktips
- Nemo Kennis Schuld aan de loopgraven
- Is Geschiedenis De Volkenbond de herverdeling van Europa
- Lesson Up Het conflict tussen Israël en de Arabische Wereld
- VRT Nieuws Britten en Fransen verdelen Midden-Oosten
Stichting Studiecentrum Eerste Wereldoorlog Vredesconferentie in Parijs
