Artificial Intelligence (AI) krijgt momenteel veel aandacht vanwege de talrijke kansen die het biedt voor zowel individuen als organisaties. AI speelt ook een steeds grotere rol in hoe we geschiedenis bewaren, delen en begrijpen. Denk bijvoorbeeld aan projecten die gebruik maken van AI om vervaagde foto’s van de oorlog te restaureren. Of om verloren geraakte dagboeken te reconstrueren op basis van fragmenten. Deze technologie biedt ongekende mogelijkheden. Een inspirerend voorbeeld is de expositie Reverberations: A Future for Memory. Dit project laat zien hoe AI kan worden ingezet om historische getuigenissen te bewaren en toegankelijk te maken voor toekomstige generaties.
Digitale biografieën
Het aantal nog levende Holocaust-overlevenden neemt steeds verder af. Om hun verhalen voor toekomstige generaties te behouden, lanceerde het Sydney Jewish Museum in 2022 een innovatieve, AI-gestuurde expositie: Reverberations: A Future for Memory. Deze interactieve ervaring maakt gebruik van geavanceerde taalverwerkingstechnologieën om getuigenissen van de overlevenden om te zetten in ‘digitale biografieën’. Bezoekers kunnen hierdoor in realtime gesprekken voeren met levensechte digitale projecties van de overlevenden van de Holocaust. Het project heeft als doel de herinneringen en ervaringen van de Holocaust levend te houden. Zelfs wanneer er geen overlevenden meer zijn om deze verhalen persoonlijk te delen.
Hoe het werkt
Om dit mogelijk te maken werden getuigen uitgebreid geïnterviewd in een zogeheten green room en met verschillende camera’s gefilmd. Ze beantwoordden rond de 1000 vragen over hun persoonlijke geschiedenissen en ervaringen. Hun antwoorden zijn opgeslagen in een database. Spraaktechnologie zet de vragen die bezoekers via een microfoon stellen om in zoektermen en op basis daarvan selecteert software uit de talloze fragmenten het juiste antwoord en speelt dit af. Zo ontstaat de indruk van een natuurlijk gesprek.
Indringende interactie
De bezoeker van de expostie Reverberations komt oog in oog te staan met een levensgrote afbeelding van een Holocaustoverlevende. Deze persoon is weergegeven op een indrukwekkend 86-inch scherm in portretmodus. Zonder zichtbare afstandsbediening verloopt alle interactie volledig via spraak. Een microfoon vangt de vragen van bezoekers op, waarna de computer het meest passende antwoord kiest uit honderden opgeslagen videofragmenten. Dit antwoord wordt direct naar het scherm teruggestuurd, waardoor een bijna levensecht gesprek ontstaat. Het feit dat overlevenden hun eigen verhaal vertellen, maakt de ervaring persoonlijk en menselijk. De abstracte cijfers en data van de Holocaust worden omgezet in echte, herkenbare stemmen en gezichten. Door de verhalen op deze manier te bewaren wordt het verleden levend gehouden. Daarnaast krijgt het ook blijvende betekenis voor toekomstige generaties.
Samenwerking
Het Joodse Museum in Sydney werd dertig jaar geleden opgericht door Holocaust-overlevenden die zich in Australië vestigden. De missie van het museum, samengevat in de slogan “Waar de geschiedenis een stem krijgt”, sluit naadloos aan bij de expositie Reverberations: A Future for Memory. Deze interactieve expositie belicht de menselijke kant en levenservaringen van Holocaust-overlevenden die voorheen hun verhalen persoonlijk met bezoekers deelden. In samenwerking met de USC Shoah Foundation is deze interactieve ervaring gecreëerd.
USC Shoah Foundation
De USC Shoah Foundation werd in 1994 opgericht door filmmaker Steven Spielberg. Hij werd geïnspireerd door ontmoetingen met Holocaust-overlevenden tijdens de opnames van de Tweede Wereldoorlog-film Schindler’s List. De Foundation richt zich op het vastleggen en bewaren van getuigenissen van overlevenden en ooggetuigen van de Holocaust en andere genociden. Hun Visual History Archive bevat inmiddels meer dan 55.000 video-interviews, waarmee het de grootste collectie ter wereld is. Dit archief dient als waardevolle bron voor educatie en onderzoek.
Dimensions in Testimony
De technologie achter de expositie Reverberations, genaamd Dimensions in Testimony, is ontwikkeld door de USC Shoah Foundation en maakt gebruik van Artificial Intelligence (AI). De belangrijkste toepassingen van AI in dit project zijn:
Spraakherkenning: Het systeem kan gesproken vragen van gebruikers herkennen en begrijpen. Dit gebeurt via Natural Language Processing (NLP), een tak van AI die gericht is op het verwerken en interpreteren van menselijke taal.
Zoekalgoritmen: Op basis van de geanalyseerde vraag zoekt het AI-systeem in een grote database naar de meest relevante vooraf opgenomen video-antwoord. Het algoritme bepaalt welke vraag het best aansluit bij het antwoord van de getuige.
Simulatie van een echt gesprek: Door AI-technologieën te combineren met videotechnieken bootst het project een natuurlijke dialoog na. Dit geeft gebruikers het gevoel dat ze direct in gesprek zijn met de overlevende.
Machine learning: Hoewel de kern van het systeem gebaseerd is op vooraf opgenomen antwoorden, kunnen sommige aspecten – zoals verbeteringen in vraagherkenning – door Machine Learning worden geoptimaliseerd naarmate meer vragen en interacties worden geregistreerd.
Echte verhalen, geen deepfake
Dimensions in Testimony maakt gebruik van AI-technieken. Vooral op het gebied van taalverwerking, om vragen van bezoekers te begrijpen en het juiste antwoord te selecteren. Daarbij wordt geen generatieve AI ingezet. Het systeem creëert geen nieuwe uitspraken of beelden, maar werkt uitsluitend met vooraf opgenomen video-antwoorden van echte mensen. Je kunt het vergelijken met een slimme videozoekmachine. Er worden dus geen nieuwe uitspraken “gegenereerd” en er is geen sprake deepfake.
Bezoek
De expositie Reverberations: A Future for Memory in het Sydney Jewish Museum is in mei 2024 beëindigd. Geïnteresseerden kunnen in Nederland van 14 november 2025 tot en met 8 november 2026 terecht in het Holocaust Museum in Amsterdam. Hier is de tentoonstelling Vertel verder… in gesprek met Holocaustgetuigen te zien. In deze tentoonstelling maak je kennis met twaalf Holocaustoverlevenden uit verschillende Europese landen. Met twee van hen kun je interactief ‘in gesprek’ gaan.
De makers
USC Shoah Foundation
Deze organisatie leverde de technologie voor de interactieve biografieën, gebaseerd op hun Dimensions in Testimony-technologie.
Shannon Biederman
Senior Curator van het Sydney Jewish Museum, die de algehele curatie van de tentoonstelling leidde.
Anna Fraser
Zij fungeerde als Art Director en Editor en zorgde voor het creatieve aspect van de interactieve filmcomponenten van de tentoonstelling.
Mike Daly
Verantwoordelijk voor de montage en de visuele effecten van de projecties.
Local Projects
Een designstudio die betrokken was bij de ontwikkeling van de mediavormgeving en de interactieve elementen van de tentoonstelling.
Alphabet Studio
Een designstudio die betrokken was bij de ontwikkeling van de design, branding, campagne en expositie graphics.
